پ. بازارهای کارگزاری. در بازار کارگزاری، کارگزاران تلاش میکنند تا بین خریداران و فروشندگان ارتباط برقرار کنند، اما آماده انجام معامله به حساب خود نیستند. به عبارت دیگر، کارگزاران از سرمایه شخصی خود برای نگهداری اقلامی که برای آن بازارسازی میکنند، استفاده نمیکنند. کارگزار از قیمتهای پیشنهادی خرید و فروش طرفهای معامله مطلع است، اما معمولاً طرفهای معامله از قیمتهای مورد نظر یکدیگر بیاطلاع هستند. در این بازارها، قیمت معاملات انجامشده، برخی مواقع در دسترس است. بازارهای کارگزاری، شامل شبکههای ارتباط الکترونیکی که در آن سفارشهای خرید و فروش با یکدیگر تطبیق داده میشود و بازارهای املاک تجاری و مسکونی است.
ت. بازارهای بدون واسطه. در بازار بدون واسطه، معاملات اولیه و فروشهای مجدد، به صورت مستقل و بدون واسطه مورد مذاکره قرار میگیرد. اطلاعات اندکی درباره این معاملات ممکن است در دسترس عموم باشد.
سلسله مراتب ارزش منصفانه (بندهای 71 تا 89)
دادههای ورودی سطح 2 (بندهای 80 تا 84)
ب35. نمونههایی از دادههای ورودی سطح 2 برای برخی داراییها و بدهیها شامل موارد زیر است:
الف. سواپ نرخ سود با دریافت ثابت و پرداخت متغیر بر مبنای نرخ سواپ مبتنی بر نرخ پیشنهادی بین بانکی لندن (لایبور). نرخ سواپ لایبور، در صورتی یک داده ورودی سطح 2 محسوب میشود که در فواصل زمانی معمول اعلام نرخ، برای بخش عمدهای از کل دوره سواپ قابل مشاهده باشد.
ب. سواپ نرخ سود با دریافت ثابت و پرداخت متغیر بر مبنای منحنی بازده تعیینشده بر حسب ارز. نرخ سواپ مبتنی بر منحنی بازده تعیینشده بر حسب ارز، در صورتی یک داده ورودی سطح 2 محسوب میشود که در فواصل زمانی معمول اعلام نرخ، برای بخش عمدهای از کل دوره سواپ قابل مشاهده باشد. این مورد در صورتی مصداق دارد که برای مثال، دوره سواپ 10 سال باشد و نرخ سواپ در فواصل زمانی معمول اعلام نرخ، برای 9 سال قابل مشاهده باشد، مشروط بر اینکه هرگونه استنباط معقول از منحنی بازده برای سال دهم، درکلیت اندازهگیری ارزش منصفانه سواپ، بااهمیت نباشد.
پ. سواپ نرخ سود با دریافت ثابت و پرداخت متغیر بر مبنای یک نرخ پایه خاص بانکی. نرخ پایه بانکی، که با استفاده از استنباط استنتاج میشود، در صورتی یک داده ورودی سطح 2 محسوب میگردد که ارزشهای استنباطشده، به وسیله دادههای ورودی قابل مشاهده بازار، برای مثال، با استفاده از همبستگی با نرخ سودی که در بخش عمدهای از کل دوره سواپ قابل مشاهده است، تأیید شود.
ت. اختیار معامله سه ساله سهام قابل معامله در بورس. در صورت وجود هر دو شرط زیر، نوسان مورد انتظار سهامی که از طریق استنباط تا سال سوم استنتاج میشود، یک داده ورودی سطح 2 است:
1. قیمت اختیار معامله یکساله و دوساله سهام، قابل مشاهده باشد.
2. نوسان مورد انتظار استنباط شده اختیار معامله سه ساله، از طریق دادههای ورودی قابل مشاهده بازار برای بخش عمدهای از کل دوره اختیار معامله تأیید شود.
در این حالت، نوسان مورد انتظار از طریق استنباط از نوسانهای مورد انتظار اختیار معامله یکساله و دوساله سهام، تعیین و به وسیله نوسان مورد انتظار اختیار معامله سهساله سهام واحدهای تجاری قابل مقایسه تأیید میشود، مشروط بر اینکه با نوسانهای مورد انتظار یک ساله و دوساله همبستگی داشته باشد.
ث. توافق حق امتیاز. در توافق حق امتیاز که در ترکیب تجاری تحصیل شده است و اخیراً در مورد آن از جانب واحد تجاری تحصیلشده (طرف توافق حق امتیاز) با یک شخص غیروابسته مذاکره شده است، نرخ حق امتیاز در قرارداد با شخص غیروابسته در شروع توافق یک داده ورودی سطح 2 است.
ج. موجودی کالای فروشگاه خردهفروشی. در مورد موجودی کالای تحصیلشده در ترکیب تجاری، داده ورودی سطح 2 میتواند قیمت برای مشتریان در بازار خردهفروشی یا قیمت برای خردهفروشان در بازار عمدهفروشی باشد که بابت تفاوت در وضعیت و موقعیت مکانی قلم موجودی و اقلام موجودی قابل مقایسه (یعنی مشابه)، تعدیل شده است؛ بهگونهای که اندازهگیری ارزش منصفانه، منعکسکننده قیمت قابل دریافت در معامله فروش موجودی به خردهفروش دیگری است که اقدامات لازم برای فروش را انجام میدهد. از نظر مفهومی، صرفنظر از اینکه تعدیلات در قیمت خردهفروشی (رو به پایین) یا در قیمت عمدهفروشی (رو به بالا) انجام گیرد، اندازهگیری ارزش منصفانه یکسان خواهد بود. معمولاً برای اندازهگیری ارزش منصفانه باید از قیمتی استفاده شود که مستلزم کمترین میزان تعدیلات قضاوتی است.
چ. ساختمان نگهداریشده و مورد استفاده. یک داده ورودی سطح 2 میتواند قیمت هر متر مربع ساختمان (ضریب ارزشیابی) باشد که از دادههای ورودی قابل مشاهده بازار استنتاج شده است، مانند ضرایب استنتاجشده از قیمتهای معاملات مشاهدهشده از جمله ساختمانهای قابل مقایسه (یعنی مشابه) در موقعیتهای مکانی مشابه.
ح. واحد مولد نقد. یک داده ورودی سطح 2 میتواند ضریب ارزشیابی (مانند ضریب سود یا درآمد عملیاتی یا یک معیار عملکرد مشابه) باشد که از دادههای ورودی قابل مشاهده بازار استنتاج شده است، مانند ضرایب استنتاجشده از قیمت معاملات مشاهده شده از جمله فعالیتهای تجاری قابل مقایسه (یعنی مشابه)، با در نظر گرفتن عوامل عملیاتی، عوامل بازار، عوامل مالی و عوامل غیرمالی.
دادههای ورودی سطح 3 (بندهای 85 تا 89)
ب36. نمونههایی از دادههای ورودی سطح 3 برای برخی داراییها و بدهیها شامل موارد زیر است:
الف. سواپ ارزی بلندمدت. یک داده ورودی سطح 3 میتواند نرخ سود برحسب ارز خاصی باشد که قابل مشاهده نیست و از طریق دادههای قابل مشاهده بازار در فواصل زمانی معمول اعلام نرخ یا به طریق دیگر، برای بخش عمدهای از کل دوره سواپ ارزی، قابل تأیید نیست. نرخ سود در سواپ ارزی، نرخی است که بر اساس منحنیهای بازده کشورهای مربوط محاسبه میشود.
ب. اختیار معامله سهساله سهام قابل معامله در بورس. یک داده ورودی سطح 3 میتواند نوسانهای تاریخی، یعنی نوسانهای سهام ناشی از قیمتهای تاریخی سهام، باشد. حتی اگر نوسانهای تاریخی تنها اطلاعات در دسترس درباره قیمت اختیار معامله باشد، بطور معمول بیانگر انتظارات فعالان فعلی بازار از نوسانهای آتی نیست.
پ. سواپ نرخ سود. یک داده ورودی سطح 3 میتواند تعدیل میانگین قیمت توافقی (غیرالزامآور) بازار مربوط به سواپ با استفاده از دادههایی باشد که بطور مستقیم قابل مشاهده نیست و به طریقی دیگر، با دادههای ورودی قابل مشاهده بازار، قابل تأیید نمیباشد.
ت. بدهی مربوط به برچیدن دارایی در ترکیب تجاری. یک داده ورودی سطح 3 میتواند برآورد فعلی جریانهای نقدی خروجی آتی قابل پرداخت برای ایفای تعهد (شامل انتظارات فعالان بازار درباره مخارج ایفای تعهد و پاداشی که فعال بازار در ازای قبول تعهد برچیدن دارایی مطالبه میکند) با استفاده از دادههای خود واحد تجاری باشد، مشروط بر اینکه اطلاعاتی که نشان دهد فعالان بازار از مفروضات متفاوت استفاده میکنند، بطور معقول در دسترس نباشد. این داده ورودی سطح 3 میتواند به همراه سایر دادههای ورودی، مانند نرخ بازده بدون ریسک جاری یا نرخ بدون ریسک تعدیل شده بر حسب اعتبار، در تکنیک ارزش فعلی مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه اثر وضعیت اعتباری واحد تجاری بر ارزش منصفانه بدهی، به جای انعکاس در برآورد جریانهای نقدی خروجی آتی، در نرخ تنزیل منعکس شده باشد.
ث. واحد مولد نقد. یک داده ورودی سطح 3 میتواند برآورد پیشبینیهای مالی انجامشده (برای مثال، جریانهای نقدی یا سود یا زیان دوره) با استفاده از دادههای خود واحد تجاری باشد؛ مشروط بر اینکه اطلاعاتی که نشان دهد فعالان بازار از مفروضات متفاوت استفاده میکنند، بطور معقول در دسترس نباشد.
اندازهگیری ارزش منصفانه هنگامی که حجم یا سطح فعالیت برای یک دارایی یا یک بدهی، کاهش قابل ملاحظه داشته است
ب37. هنگامی که در حجم یا سطح فعالیت برای یک دارایی یا یک بدهی در مقایسه با فعالیت عادی بازار برای آن دارایی یا بدهی (یا داراییها یا بدهیهای مشابه)، کاهش قابل ملاحظهای وجود داشته باشد، ارزش منصفانه آن دارایی یا بدهی ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد. واحد تجاری برای تعیین اینکه بر مبنای شواهد موجود، کاهش قابل ملاحظهای در حجم یا سطح فعالیت برای یک دارایی یا یک بدهی وجود داشته است یا خیر، باید اهمیت و مربوط بودن عواملی مانند موارد زیر را ارزیابی کند:
الف. اخیراً معاملات اندکی انجام شده است.
ب . قیمتهای اعلامشده با استفاده از اطلاعات جاری تعیین نشده است.
پ . قیمتهای اعلامشده، طی زمان یا در میان بازارسازان (برای مثال، برخی بازارهای کارگزاری) نوسان قابل ملاحظهای داشته است.
ت . شاخصهایی که در گذشته، همبستگی بالایی با ارزشهای منصفانه دارایی یا بدهی داشتهاند، به وضوح با شاخصهای اخیر ارزش منصفانه آن دارایی یا بدهی همبستگی ندارند.
ث . در صرف ریسک مورد انتظار نقدشوندگی، بازدهها یا شاخصهای عملکرد (مانند میزان قصور در پرداخت بدهی یا شدت زیان) مربوط به قیمتهای معاملات مشاهده شده یا قیمتهای اعلامشده در مقایسه با برآورد واحد تجاری از جریانهای نقدی مورد انتظار، با در نظر گرفتن تمام دادههای در دسترس بازار درباره ریسک اعتباری و ریسک عدم ایفای تعهد برای دارایی یا بدهی، افزایش قابل ملاحظه وجود داشته است.
ج . تفاوت زیادی بین قیمتهای پیشنهادی خرید و فروش یا افزایش قابل ملاحظهای در تفاوت بین قیمتهای پیشنهادی خرید و فروش وجود داشته است.
چ . کاهش قابل ملاحظهای در فعالیت یک بازار در ارتباط با انتشارهای جدید (یعنی بازار اولیه) برای دارایی یا بدهی یا داراییها یا بدهیهای مشابه، وجود داشته یا اساساً چنین بازاری وجود نداشته است.
ح . اطلاعات اندکی در دسترس عموم است (برای مثال، در مورد معاملاتی که در بازار بدون واسطه انجام میشود).
ب38. اگر واحد تجاری به این نتیجه برسد که در حجم یا سطح فعالیت برای یک دارایی یا یک بدهی در مقایسه با فعالیت عادی بازار برای آن دارایی یا بدهی (یا داراییها و بدهیهای مشابه)، کاهش قابل ملاحظه وجود دارد، تجزیه و تحلیل بیشتری در خصوص قیمتهای معاملات یا قیمتهای اعلامشده ضرورت مییابد. کاهش در حجم یا سطح فعالیت، به خودی خود ممکن است دلالت بر این نداشته باشد که قیمت معامله یا قیمت اعلام شده، بیانگر ارزش منصفانه نیست یا معامله در آن بازار، نظاممند نیست. با وجود این، اگر واحد تجاری به این نتیجه برسد که قیمت معامله یا قیمت اعلامشده، بیانگر ارزش منصفانه نیست (برای مثال، ممکن است معاملاتی وجود داشته باشند که نظاممند نیستند)، در صورت استفاده از آن قیمتها به عنوان مبنای اندازهگیری ارزش منصفانه، تعدیل قیمتهای معاملات و قیمتهای اعلامشده ضرورت مییابد و تعدیل مزبور ممکن است در کلیت اندازهگیری ارزش منصفانه قابل ملاحظه باشد. همچنین، تعدیلات ممکن است در شرایط دیگر ضرورت یابد (برای مثال، هنگامی که قیمت یک دارایی مشابه مستلزم تعدیل قابل ملاحظه باشد تا با دارایی اندازهگیریشده، قابل مقایسه شود یا هنگامی که قیمت قدیمی باشد).
ب39. این استاندارد روشی را برای انجام تعدیلات قابل ملاحظه در قیمتهای معاملات یا قیمتهای اعلامشده تجویز نمیکند. برای تشریح استفاده از تکنیکهای ارزشیابی هنگام اندازهگیری ارزش منصفانه به بندهای 60 تا 65 و ب5 تا ب11 مراجعه شود. واحد تجاری باید صرفنظر از تکنیک ارزشیابی مورد استفاده، تعدیلات مناسب ریسک، از جمله صرف ریسکی که منعکسکننده مبلغ مورد تقاضای فعالان بازار به عنوان جبران عدم اطمینان ذاتی در جریانهای نقدی یک دارایی یا یک بدهی است را در نظر بگیرد. (به بند ب17 مراجعه شود). در غیر این صورت، این اندازهگیری، ارزش منصفانه را بطور صادقانه بیان نخواهد کرد. در برخی موارد، تعیین تعدیل مناسب ریسک ممکن است دشوار باشد. با وجود این، میزان دشواری به تنهایی برای در نظر نگرفتن تعدیل ریسک کافی نیست. تعدیل ریسک باید منعکسکننده معامله نظاممند بین فعالان بازار در تاریخ اندازهگیری در شرایط جاری بازار باشد.
ب40. اگر در حجم یا سطح فعالیت یک دارایی یا یک بدهی کاهش قابل ملاحظه وجود داشته باشد، تغییر در تکنیک ارزشیابی یا استفاده از چندین تکنیک ارزشیابی ممکن است مناسب باشد (برای مثال، استفاده از رویکرد بازار و تکنیک ارزش فعلی). هنگام تعیین وزن شاخصهای ارزش منصفانه تعیینشده در نتیجه استفاده از چندین تکنیک ارزشیابی، واحد تجاری باید معقول بودن دامنه اندازهگیریهای ارزش منصفانه را در نظر بگیرد. هدف، تعیین نقطهای در این دامنه است که در شرایط جاری بازار، بهترین معرف از ارزش منصفانه باشد. گستردگی دامنه اندازهگیریهای ارزش منصفانه ممکن است بیانگر آن باشد که تجزیه و تحلیل بیشتری مورد نیاز است.
ب41. حتی هنگامی که در حجم یا سطح فعالیت برای یک دارایی یا یک بدهی کاهش قابل ملاحظه وجود داشته باشد، هدف از اندازهگیری ارزش منصفانه تغییر نمیکند. ارزش منصفانه قیمتی است که بابت فروش یک دارایی یا انتقال یک بدهی در معاملهای نظاممند (یعنی شرایطی غیر از انحلال اجباری یا فروش اضطراری) بین فعالان بازار، در تاریخ اندازهگیری در شرایط جاری بازار قابل دریافت یا قابل پرداخت خواهد بود.
ب42. در صورت وجود کاهش قابل ملاحظه در حجم یا سطح فعالیت برای یک دارایی یا یک بدهی، برآورد قیمتی که فعالان بازار تمایل به انجام معامله به آن قیمت در تاریخ اندازهگیری در شرایط جاری بازار دارند، به واقعیتها و شرایط در تاریخ اندازهگیری بستگی دارد و مستلزم قضاوت است. قصد واحد تجاری برای نگهداری دارایی یا تسویه یا ایفای بدهی به طریقی دیگر، در اندازهگیری ارزش منصفانه مربوط نیست، زیرا ارزش منصفانه، یک اندازهگیری مبتنی بر بازار است و اندازهگیری مختص واحد تجاری نیست.
