شناخت مالیات جاری و مالیات انتقالی در استاندارد شماره 35
58 . روش حسابداری آثار مالیات جاری و مالیات انتقالی معاملات یا سایر رویدادها، با روش حسابداری همان معاملات یا سایر رویدادها سازگار است. در بندهای 59 تا 70، این اصل بکار گرفته شده است.
اقلام شناساییشده در صورت سود و زیان
59 . مالیات جاری و مالیات انتقالی باید به عنوان درآمد یا هزینه شناسایی و در صورت سود و زیان منعکس شوند، به استثنای مالیاتی که از موارد زیر ناشی میشود:
الف . معامله یا رویدادی که در همان دوره یا دورهای دیگر، خارج از صورت سود و زیان، در سایر اقلام سود و زیان جامع یا بطور مستقیم در حقوق مالکانه شناسایی شده است (به بندهای 62 تا 67 مراجعه شود)؛ یا
ب . ترکیب تجاری (به بندهای 68 تا 70 مراجعه شود).
60 . بیشتر بدهیهای مالیات انتقالی و داراییهای مالیات انتقالی در مواقعی ایجاد میشود که درآمد یا هزینه، در سود حسابداری یک دوره منظور میشود، اما در سود مشمول مالیات (زیان مالیاتی) دورهای دیگر لحاظ میگردد. مالیات انتقالی حاصل، در صورت سود و زیان شناسایی میشود. برای مثال هنگامی که:
الف . درآمد حق امتیاز، درآمد مالی یا درآمد سود سهامی که با تأخیر دریافت میشود و طبق استاندارد حسابداری 43 درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان یا استاندارد حسابداری 15 حسابداری سرمایهگذاریها، در سود حسابداری منظور میگردد، اما ممکن است در برخی حوزههای مقرراتی، بر مبنای نقدی در سود مشمول مالیات (زیان مالیاتی) منظور شود؛ و
ب . مخارج داراییهای نامشهودی که طبق استاندارد حسابداری 17، به حساب دارایی منظور شده است و استهلاک آن در صورت سود و زیان منعکس میشود، اما برای مقاصد مالیاتی، در زمان تحمل کاهنده مالیات تلقی میگردد.
61 . مبلغ دفتری داراییهای مالیات انتقالی و بدهیهای مالیات انتقالی ممکن است حتی در صورتی که تغییری در مبلغ تفاوتهای موقتی مربوط وجود نداشته باشد، تغییر کند. برای مثال، این وضعیت میتواند از موارد زیر ناشی شود:
الف . تغییر در نرخهای مالیاتی یا قوانین مالیاتی؛
ب . بررسی مجدد قابلیت بازیافت داراییهای مالیات انتقالی؛ یا
پ . تغییر در شیوه مورد انتظار بازیافت یک دارایی.
مالیات انتقالی حاصل، در صورت سود و زیان شناسایی میشود، به استثنای مالیات مربوط به اقلامی که قبلاً خارج از صورت سود و زیان شناسایی شدهاند (به بند 65 مراجعه شود).
اقلام شناساییشده خارج از صورت سود و زیان
62 . مالیات جاری و مالیات انتقالی در صورتی باید خارج از صورت سود و زیان شناسایی شود که مربوط به اقلامی باشد که در همان دوره یا دورهای دیگر، خارج از صورت سود و زیان شناسایی شده است. بنابراین، مالیات جاری و مالیات انتقالی مربوط به اقلامی که در همان دوره یا دورهای دیگر:
الف . در سایر اقلام سود و زیان جامع شناسایی شده است، باید در سایر اقلام سود و زیان جامع شناسایی شود (به بند 63 مراجعه شود).
ب . بطور مستقیم در حقوق مالکانه شناسایی شده است، باید بطور مستقیم در حقوق مالکانه شناسایی شود (به بند 64 مراجعه شود).
63 . در استانداردهای حسابداری، شناسایی برخی اقلام در سایر اقلام سود و زیان جامع الزامی یا مجاز شده است. نمونههایی از این اقلام به شرح زیر است:
الف . تغییر در مبلغ دفتری ناشی از تجدید ارزیابی داراییهای ثابت مشهود (به استاندارد حسابداری 11 مراجعه شود).
ب . تفاوتهای تسعیر ناشی از تسعیر صورتهای مالی عملیات خارجی (به استاندارد حسابداری 16 مراجعه شود).
64 . در استانداردهای حسابداری، انعکاس مستقیم برخی اقلام در حقوق مالکانه، مجاز یا الزامی شده است. برای مثال، تعدیل مانده سود انباشته ابتدای دوره که از تغییر در یک رویه حسابداری که با تسری به گذشته بکار گرفته شده است یا از اصلاح اشتباه، ناشی میشود (به استاندارد حسابداری 34 رویههای حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات مراجعه شود).
65 . در شرایط استثنایی، ممکن است تعیین مبلغ مالیات جاری یا مالیات انتقالی مربوط به اقلام شناساییشده خارج از صورت سود و زیان (در سایر اقلام سود و زیان جامع یا بطور مستقیم در حقوق مالکانه) مشکل باشد. برای مثال، چنین شرایطی ممکن است در موارد زیر ایجاد شود:
الف . نرخهای مالیات بر درآمد، پلکانی باشد و تعیین نرخی که مالیات جزء خاصی از سود مشمول مالیات (زیان مالیاتی) بر اساس آن محاسبه شود، غیرممکن باشد.
ب . تغییر در نرخ مالیات یا مقررات مالیاتی، بر دارایی مالیات انتقالی یا بدهی مالیات انتقالی (بطور کامل یا بخشی از آن) مربوط به یک قلم که قبلاً خارج از صورت سود و زیان شناسایی شده است، تأثیر بگذارد؛ یا
پ . واحد تجاری تشخیص دهد که دارایی مالیات انتقالی باید شناسایی شود، یا نباید از این پس بطور کامل شناسایی گردد، و آن دارایی مالیات انتقالی (بطور کامل یا بخشی از آن) مربوط به قلمی باشد که قبلاً خارج از صورت سود و زیان شناسایی شده است.
در چنین مواردی، مالیات جاری و مالیات انتقالی مربوط به اقلام شناساییشده در خارج از صورت سود و زیان، به تخصیص معقول و متناسب مالیات جاری و مالیات انتقالی واحد تجاری در حوزه مقرراتی مورد نظر، یا روش دیگری که در چنین شرایطی به تخصیص مناسبتر میانجامد، بستگی دارد.
66 . طبق استاندارد حسابداری 11، واحد تجاری باید هر سال مبلغی معادل تفاوت بین استهلاک دارایی تجدید ارزیابی شده و استهلاک بر مبنای بهای تمام شده آن را از مازاد تجدید ارزیابی به سود انباشته منتقل کند. این مبلغ پس از کسر هرگونه مالیات انتقالی خواهد بود. برای انتقالات مربوط به واگذاری داراییهای ثابت مشهود نیز شیوه عمل مشابه است.
67 . هنگامی که واحد تجاری به سهامداران خود سود تقسیمی پرداخت میکند، ممکن است ملزم به کسر بخشی از سود تقسیمی از سهامداران و پرداخت آن به مراجع مالیاتی باشد. در بسیاری از حوزههای مقرراتی، این مبلغ مالیات تکلیفی نامیده میشود. اینگونه مبالغ پرداختی یا پرداختنی به مراجع مالیاتی، به عنوان بخشی از سود تقسیمی، در بدهکار حقوق مالکانه منظور میگردد.
مالیات انتقالی ناشی از ترکیب تجاری
68 . همانطور که در بندهای 16 و 24(پ) تشریح شد، تفاوتهای موقتی ممکن است در ترکیب تجاری ایجاد شود. واحد تجاری هرگونه دارایی مالیات انتقالی (به شرط احراز معیارهای شناخت مندرج در بند ۲2) یا بدهی مالیات انتقالی حاصل را به عنوان داراییها و بدهیهای قابل تشخیص در تاریخ تحصیل شناسایی میکند. بنابراین، این داراییهای مالیات انتقالی و بدهیهای مالیات انتقالی، سرقفلی یا سود حاصل از خرید زیر قیمت را تحت تأثیر قرار میدهد. با وجود این، طبق بند 12(الف)، واحد تجاری بدهی مالیات انتقالی ناشی از شناخت اولیه سرقفلی را شناسایی نمیکند.
69 . در نتیجه ترکیب تجاری، احتمال بازیافت دارایی مالیات انتقالی پیش از تحصیل واحد تحصیلکننده ممکن است تغییر کند. واحد تحصیلکننده ممکن است بازیافت دارایی مالیات انتقالی خود را که قبل از ترکیب تجاری شناسایی نشده است، محتمل بداند. برای مثال، ممکن است واحد تحصیلکننده بتواند از مزایای زیانهای مالیاتی استفادهنشده، در مقابل سود مشمول مالیات آتی واحد تحصیلشده، استفاده کند. همچنین، در نتیجه ترکیب تجاری ممکن است دیگر این احتمال وجود نداشته باشد که سود مشمول مالیات آتی، امکان بازیافت دارایی مالیاتی انتقالی را فراهم کند. در چنین مواردی، واحد تحصیلکننده، تغییر در دارایی مالیات انتقالی را در دوره ترکیب تجاری شناسایی میکند، اما آن را به عنوان بخشی از حسابداری ترکیب تجاری در نظر نمیگیرد. بنابراین، واحد تحصیلکننده، برای اندازهگیری سرقفلی یا سود خرید زیر قیمت شناساییشده در ترکیب تجاری، دارایی مالیات انتقالی را به حساب نمیگیرد.
70 . مزایای بالقوه انتقال زیان واحد تحصیلشده به دورههای آتی یا داراییهای مالیات انتقالی دیگر، ممکن است معیارهای شناخت جداگانه را هنگام به حساب منظور کردن اولیه ترکیب تجاری، احراز نکند اما ممکن است در آینده بازیافت شود. واحد تجاری باید مزایای مالیات انتقالی تحصیلشده را که پس از ترکیب تجاری بازیافت میشود، به شرح زیر شناسایی کند:
الف . مزایای مالیات انتقالی تحصیلشده و شناساییشده در دوره اندازهگیری، که از اطلاعات جدید درباره واقعیتها و شرایط موجود در تاریخ تحصیل ناشی میشود، باید برای کاهش مبلغ دفتری هرگونه سرقفلی مربوط به تحصیل بکار رود. اگر مبلغ دفتری سرقفلی صفر باشد، هرگونه مزایای مالیات انتقالی باقیمانده باید در صورت سود و زیان شناسایی شود.
ب . سایر مزایای مالیات انتقالی تحصیلشده که بازیافت میشود، باید در صورت سود و زیان (یا در صورت الزام این استاندارد، خارج از صورت سود و زیان) شناسایی شود.
