نحوه ارائه در استاندارد شماره 43
105. در صورتی که یکی از طرفهای قرارداد، تعهد خود را ایفا کرده باشد، واحد تجاری باید با توجه به رابطه بین عملکرد واحد تجاری و پرداخت مشتری، دارایی حاصل از قرارداد یا بدهی ناشی از قرارداد را در صورت وضعیت مالی ارائه کند. واحد تجاری باید حق غیرمشروط نسبت به مابهازا را بطور جداگانه به عنوان دریافتنی ارائه نماید.
106. اگر قبل از انتقال کالاها یا خدمات به مشتری، مشتری تمام یا بخشی از مابهازا را بپردازد واحد تجاری باید در زمان پرداخت بدهی ناشی از قرارداد را شناسایی کند. بدهی ناشی از قرارداد، تعهد واحد تجاری برای انتقال کالاها یا خدمات به مشتری است که واحد تجاری، بابت آن از مشتری مابهازا دریافت کرده است.
107. اگر واحد تجاری قبل از پرداخت مابهازا توسط مشتری، کالاها یا خدمات را به مشتری انتقال دهد، باید دارایی حاصل از قرارداد را جدا از مبالغ ارائهشده به عنوان دریافتنی ارائه نماید. دارایی حاصل از قرارداد، حق واحد تجاری نسبت به مابهازا در قبال کالاها یا خدماتی است که واحد تجاری به مشتری انتقال داده است. واحد تجاری باید دارایی حاصل از قرارداد را بابت کاهش ارزش ارزیابی کند (به بند 113(ب) نیز مراجعه شود).
108. دریافتنی، حق غیرمشروط واحد تجاری نسبت به مابهازا است. حق نسبت به مابهازا، در صورتی غیرمشروط است که تنها گذشت زمان منجر به سررسیدشدن پرداخت مابهازا شود. برای مثال، واحد تجاری در صورتی یک دریافتنی شناسایی میکند که حق فعلی نسبت به دریافت یک مبلغ داشته باشد، حتی اگر امکان استرداد آن مبلغ در آینده وجود داشته باشد.
109. این استاندارد از اصطلاحات ”دارایی حاصل از قرارداد“ و ”بدهی ناشی از قرارداد“ استفاده میکند، اما مانع استفاده واحد تجاری از معادلهای جایگزین برای اقلام مذکور در صورت وضعیت مالی نمیشود. اگر واحد تجاری از یک معادل جایگزین برای دارایی ناشی از قرارداد استفاده کند، باید اطلاعات کافی برای استفادهکنندگان از صورتهای مالی فراهم نماید تا آنها بتوانند بین دریافتنیها و داراییهای حاصل از قرارداد تمایز قائل شوند.
افشا در استاندارد شماره 43
110. هدف الزامات افشا این است که واحد تجاری، اطلاعات کافی افشا کند تا استفادهکنندگان صورتهای مالی بتوانند ماهیت، مبلغ، زمانبندی و عدم اطمینان درآمد عملیاتی و جریانهای نقدی حاصل از قرارداد با مشتری را درک کنند. برای دستیابی به هدف مذکور، واحد تجاری باید اطلاعات کمّی و کیفی درباره تمام موارد زیر را افشا کند:
الف. قراردادهای واحد تجاری با مشتریان (به بندهای 113 تا 122 مراجعه شود)؛
ب. قضاوتهای عمده صورتگرفته در بکارگیری این استاندارد برای قراردادهای مذکور و تغییر در آن قضاوتها (به بندهای 123 تا 126 مراجعه شود)؛ و
پ. هرگونه دارایی شناساییشده حاصل از مخارج دستیابی به قرارداد یا حاصل از ایفای قرارداد با مشتری طبق بند 91 یا 95(به بندهای 127 و 128 مراجعه شود).
111. واحد تجاری باید سطح جزئیات مورد نیاز برای دستیابی به هدف افشا و میزان تأکید بر هر یک از الزامات مختلف را مورد توجه قرار دهد. واحد تجاری باید موارد افشا را بهگونهای تجمیع یا تفکیک کند که اطلاعات مفید، به دلیل افشای حجم زیادی از جزئیات بیاهمیت یا تجمیع اقلامی که اساساً ویژگیهای متفاوتی دارند، پنهان نماند.
112. چنانچه واحد تجاری اطلاعاتی را طبق استاندارد دیگری افشا کرده باشد، ضرورتی ندارد آن اطلاعات را طبق این استاندارد افشا کند.
قرارداد با مشتریان در استاندارد شماره 43
113. واحد تجاری باید تمام مبالغ زیر را برای دوره گزارشگری افشا کند، مگر اینکه مبالغ مذکور طبق سایر استانداردها بطور جداگانه در صورت سود و زیان ارائه شده باشد:
الف. درآمد عملیاتی شناساییشده حاصل از قرارداد با مشتریان، که واحد تجاری باید آن را جدا از سایر منابع درآمد عملیاتی افشا کند؛ و
ب . زیان کاهش ارزش شناساییشده در ارتباط با دریافتنیها یا داراییهای حاصل از قرارداد با مشتریان، که واحد تجاری باید آن را جدا از زیانهای کاهش ارزش سایر قراردادها افشا کند.
تفکیک درآمد عملیاتی
114. واحد تجاری باید درآمد عملیاتی شناساییشده حاصل از قرارداد با مشتریان را به طبقاتی تفکیک کند که نحوه تأثیرپذیری ماهیت، مبلغ، زمانبندی و عدم اطمینان درآمد عملیاتی و جریانهای نقدی از عوامل اقتصادی را نشان دهد. واحد تجاری هنگام انتخاب طبقات مورد استفاده برای تفکیک درآمد عملیاتی، باید رهنمود مندرج در بندهای ب93 تا ب95 را بکار گیرد.
115. افزون بر این، اگر واحد تجاری استاندارد حسابداری 25 گزارشگری بر حسب قسمتهای مختلف را بکار گیرد، باید اطلاعات کافی افشا کند تا استفادهکنندگان صورتهای مالی بتوانند رابطه بین افشای درآمد عملیاتی تفکیکشده (طبق بند 114) و اطلاعات درآمد عملیاتی افشاشده برای هر قسمت قابل گزارش را درک کنند.
مانده حسابهای قرارداد
116. واحد تجاری باید تمام موارد زیر را افشا کند:
الف. مانده ابتدای دوره و پایان دوره دریافتنیها، داراییهای حاصل از قرارداد با مشتریان و بدهیهای ناشی از قرارداد با مشتریان، چنانچه بهگونهای دیگر بطور جداگانه ارائه یا افشا نشده باشند؛
ب. درآمد عملیاتی شناساییشده در دوره گزارشگری که در مانده بدهی ناشی از قرارداد در ابتدای دوره منظور شده است؛ و
پ. درآمد عملیاتی شناساییشده در دوره گزارشگری که از ایفای تعهدات عملکردی (یا ایفای بخشی از تعهدات عملکردی) در دورههای قبل حاصل شده است (برای مثال، تغییر در قیمت معامله).
117. واحد تجاری باید نحوه ارتباط زمانبندی ایفای تعهدات عملکردی (به بند 119(الف) مراجعه شود) با زمانبندی معمول پرداخت (به بند 119(ب) مراجعه شود) و اثر این عوامل بر مانده داراییهای حاصل از قرارداد و بدهیهای ناشی از قرارداد را شرح دهد. در شرح ارائهشده ممکن است از اطلاعات کیفی استفاده شود.
118. واحد تجاری باید شرحی از تغییرات عمده در مانده داراییهای حاصل از قرارداد و بدهیهای ناشی از قرارداد طی دوره گزارشگری را ارائه کند. این شرح باید شامل اطلاعات کمّی و کیفی باشد. نمونههایی از تغییر در مانده داراییهای حاصل از قرارداد و بدهیهای ناشی از قرارداد واحد تجاری، شامل موارد زیر است:
الف. تغییر به دلیل ترکیبهای تجاری؛
ب. تعدیل درآمد عملیاتی بر مبنای آثار انباشته تغییرات که بر دارایی متناظر حاصل از قرارداد یا بدهی متناظر ناشی از قرارداد تأثیر میگذارد، شامل تعدیل ناشی از تغییر در میزان پیشرفت، تغییر در برآورد قیمت معامله (شامل تغییر در ارزیابی اینکه برآورد مابهازای متغیر، محدود شده است یا خیر) یا تعدیل قرارداد؛
پ. کاهش ارزش دارایی ناشی از قرارداد؛
ت. تغییر در چارچوب زمانی حق نسبت به مابهازا برای غیرمشروط شدن آن (یعنی برای تجدید طبقهبندی دارایی حاصل از قرارداد به دریافتنی)؛ و
ث. تغییر در چارچوب زمانی تعهد عملکردی که باید ایفا شود (یعنی برای شناسایی درآمد عملیاتی حاصل از بدهی ناشی از قرارداد).
تعهدات عملکردی
119. واحد تجاری باید اطلاعاتی درباره تعهدات عملکردی خود در قرارداد با مشتریان، که شامل شرح تمام موارد زیر است را افشا کند:
الف. اینکه واحد تجاری بطور معمول تعهدات عملکردی خود را در چه زمانی ایفا میکند (برای مثال، زمان بارگیری، زمان تحویل، در طول زمان ارائه خدمات یا در زمان تکمیل خدمت)، شامل زمان ایفای تعهدات عملکردی در توافقهای فروش و نگهداری؛
ب. شرایط مهم پرداخت (برای مثال، زمانی که پرداخت بطور معمول سررسید میشود، قرارداد جزء تأمین مالی بااهمیت دارد یا خیر، مبلغ مابهازا متغیر است یا خیر و آیا برآورد مابهازای متغیر، طبق بندهای 56 تا 58، بطور معمول محدود شده است یا خیر)؛
پ. ماهیت کالاها یا خدماتی که واحد تجاری متعهد به انتقال آنها است، با تأکید بر تعهدات عملکردی برای فراهم کردن بستر انتقال کالاها یا خدمات به مشتری برای شخصی دیگر (یعنی اگر واحد تجاری به عنوان نماینده عمل میکند)؛
ت. تعهدات در قبال برگشت کالا، استرداد وجوه و سایر تعهدات مشابه؛ و
ث. انواع ضمانتها و تعهدات مرتبط.
قیمت معامله تخصیصیافته به تعهدات عملکردی باقیمانده
120. واحد تجاری باید اطلاعات زیر را درباره تعهدات عملکردی باقیمانده خود افشا کند:
الف. مجموع قیمت معامله تخصیصیافته به تعهدات عملکردی که در پایان دوره گزارشگری ایفا نشده است (یا بخشی از آنها ایفا شده است)؛ و
